Editör
Hacı Bektaş-ı Veli: Hayatı Özet
1281 yılında Horasan’ın Nişabur kentinde doğdu. Asıl adı Seyyid Muhammed Bin İbrahim Ata’dır. Eğitimini Şeyh Lokman-ı Perende’den aldı. Lokman-ı Perende aynı zamanda Ahmet Yesevi’nin talebesidir. Eğitimini tamamlayan Hacı Bektaş-ı Veli, Anadolu’ya gelerek çeşitli vilayetleri dolaştı. Daha sonra Nevşehir’in Hacıbektaş ilçesine yerleşti.
Halkı irşad etmeye yönelik çalışmalarını burada sürdüren Hacı Bektaş-ı Veli, birçok talebe yetiştirdi. “Ahilik Teşkilatı” aracılığıyla önemli hizmetlerde bulunarak Osmanlı Devleti sultanlarından büyük hürmet gördü.
Osmanlı Devleti’nin kuruluşunda büyük emeği bulunan Hacı Bektaş-ı Veli, Osmanlı ordusunun ve yeniçerilerin manevi piri olarak kabul edilir.
Makalât adlı Arapça eserinde İslam dininin emir ve yasaklarından söz etmiştir. İslam’a uymayan davranışlara karşı çıkan Hacı Bektaş-ı Veli, tasavvuf anlayışına uygun bir yaşam sürmüştür. Bu anlayışı nedeniyle “Bektaşi” olarak tanınmıştır. Hacı Bektaş-ı Veli 1338 yılında vefat etmiştir.
Eserleri:
Favaid, Besmele Şerhi, Hacı Bektaş’ın Nasihatleri, Şathiye, Makalât, Fevaid, Makalât-ı Gaybiyye ve Kelimât-ı Ayniye
Hacı Bektaş-ı Veli Hayatı
Hoca Ahmet Yesevi’nin müritlerinden olan Lokman Perende’nin talebesi ve asıl adı Seyyid Muhammed Bin Ata olan Hacı Bektaş-ı Veli, 1209 yılında Horasan’ın Nişabur kentinde doğmuştur.
Yeseviliğin halifesi olarak nitelendirilen Hacı Bektaş-ı Veli, tasavvuf düşüncesini insanlara yaymak amacıyla Anadolu’yu dolaşmıştır. Son olarak Sulucakarahöyük köyüne yerleşmiş ve burada birçok derviş yetiştirmiştir.
Yeniçeri Ocağı’nda biçimlenen “Bektaşilik” tarikatının kurucusu olan Hacı Bektaş-ı Veli, Osmanlı Devleti’nde büyük bir etki yaratmıştır. Osmanlı padişahları tarafından büyük saygı görmüş, tasavvuf inancı doğrultusunda yaşamını sürdürmüştür.
Yunus Emre
’nin hocası olan Hacı Bektaş-ı Veli; tasavvuf, hoşgörü ve sevgi temalarını eserlerinde işlemiştir.
Şeriat, Tarikat, Hakikat ve Marifet olarak nitelendirdiği tasavvuf yolları gereği kırk makamı anlatan Makalât adlı Farsça eserini yazmıştır. Ahlaki ve dini kuralları, tasavvuf anlayışını ve hoşgörüyü benimsemiştir.
Hacı Bektaş-ı Veli 1271 yılında vefat etmiştir. Mezarı Nevşehir’in Hacıbektaş ilçesindedir.
Hacı Bektaş-ı Veli’nin Edebi Kişiliği
Anadolu halkına dinî ve ahlaki anlamda yol göstermiştir. Türkçe dilinde “nefes” adı verilen ilahiler yazmıştır. Anadolu insanına kendi diliyle seslenmiş, tasavvuf terminolojisindeki birçok Farsça kelimenin Türkçe karşılığını kullanmıştır.
Bu ilahiler genellikle hece ölçüsü ve dörtlüklerle yazılmıştır. Bektaşilik, dil ve edebiyatta önemli bir yer edinmiştir. Makalât gibi eserlerinin Türkçe çevirileri günümüzde de okunmakta ve bir yaşam felsefesi olarak benimsenmektedir.
Eserleri
| Eser Adı | Açıklama |
|---|---|
| Makalât | İslam’ın emir ve yasaklarını anlatan Arapça eseri |
| Favaid |
|
| Besmele Şerhi | “Bismillah”ın anlamı üzerine yazılmış eser |
| Hacı Bektaş’ın Nasihatleri | Ahlaki öğütler |
| Şathiye | Şiirler |
| Makalât-ı Gaybiyye | Gaybi bilgiler |
| Fevaid | Faydalar |
| Kelimât-ı Ayniye | Öğretici sözler |