Abdullah Cevdet Hayatı Eserleri Edebi Kişiliği Kısaca

Abdullah Cevdet Kimdir? Hayatı, Eserleri ve Edebi Kişiliği

Abdullah Cevdet, 9 Eylül 1869 tarihinde Arapgir’de doğmuş ve Osmanlı İmparatorluğu ile Cumhuriyetin ilk yıllarında önemli bir figür olarak tanınmıştır. Kürt kökenli olup Batıcılık akımının öncülerindendir ve II. Meşrutiyet döneminin düşünce yapısında etkili olmuştur. İttihad-ı Osmani Cemiyeti’nin kurucularından biri olarak, ilk işçi ve kadın hakları savunucularından biridir. 29 Kasım 1932 tarihinde vefat etmiştir.

Abdullah Cevdet, Diyarbakır birinci katiplerinden Hacı Ömer Vasfi Efendi’nin oğludur ve Hozat ile Arapgir’de ilkokul eğitimini tamamlamıştır. Ailesiyle birlikte Harput’a göç etmiş ve burada 1885 yılında Elazığ Askeri Rüşdiyesi’nden mezun olmuştur. Kuleli Askeri Tıbbiye İdadisi’nde başladığı tıp eğitimini 15 yaşında tamamlamış ve Askeri Tıbbiye’ye devam etmiştir.

Tıbbiye eğitiminde biyolojik materyalist eğilimlerden etkilenmiş ve bu düşünceleri destekleyen “Kraft und Stoff” adlı kitabı çevirmiştir. Ayrıca “Dimağ” adlı beyin fonksiyonlarını anlatan eseri yayımlamış ve biyolojik materyalist düşüncesini filozofların görüşleriyle bağdaştıran bir eser yazmıştır.

Abdullah Cevdet, felsefi fikirlerin yalnızca siyaset aracılığıyla aktarılabileceğini düşünmüş ve bu nedenle İttihad-ı Osmani Cemiyeti’ni kurmuştur. Bu örgüt daha sonra İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne dönüşmüş ve 1908 yılında devrime sebep olan gruplardan biri olmuştur. II. Abdülhamit döneminde propaganda hazırlama işlerinde öne çıkmış ve çeşitli defalar tutuklanmıştır. 1895 yılında siyasi hareketleri nedeniyle tutuklanmış, dört ay sonra serbest bırakılmış ve Fransa’ya kaçmıştır.

1910 yılında İstanbul’a dönmüş ve kendi matbaasını kurmuştur. 1932 yılında kalp krizi nedeniyle vefat etmiştir. Cenazesi sahipsiz kalmış, ancak Peyami Safa’nın ricasıyla cenaze namazı kılınmış ve Merkezefendi Mezarlığı’na defnedilmiştir.

Eserleri

Abdullah Cevdet’in eserleri genellikle felsefi ve toplumsal düşünceler üzerine odaklanmıştır. Eserlerinde sanatsal kaygılardan çok bilgi ve düşünce paylaşımına yönelmiştir.

Edebi Kişiliği

Abdullah Cevdet’in edebi kişiliği, daha çok bilgilendirme ve düşüncelerini paylaşma amacı taşır. Sanat kaygısından ziyade özgürlük, vatan sevgisi gibi temaları işlemeyi tercih etmiştir. Abdülhamit’e yönelik eleştirileri ve şiirleri, onun hürriyet düşmanı olarak anılmasına yol açmıştır. Eserlerinde bilimsel ve felsefi bir yaklaşım benimsemiş ve bu alandaki görüşlerini edebi üretimlerinde yansıtmıştır.